Η ανάπτυξη του Αγροτουρισμού στην Αρκαδία


Τα τελευταία 60 χρόνια η ανθρωπότητα έζησε μία πρωτοφανή τεχνολογική και οικονομική ανάπτυξη που άλλαξε το πρόσωπο της γης. Το κόστος που πληρώνουμε για την βελτίωση του βιοτικού επιπέδου είναι η μόλυνση του φυσικού περιβάλλοντος και οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του στην βιολογική ισορροπία του πλανήτη.

Η κουρασμένη ανθρωπότητα από τις επιπτώσεις της εντατικής βιομηχανικής εκμετάλλευσης του φυσικού πλούτου, αναζητεί τώρα διεξόδους στην επιστροφή στη φύση.  


Η επιστροφή των ανθρώπων στη φύση και το φυσικό τρόπο ζωής δημιουργεί σημαντική ζήτηση για τα αντίστοιχα προϊόντα και υπηρεσίες.

Οι επιχειρήσεις λαμβάνουν υπόψη αυτά τα δεδομένα και προσπαθούν να συμπεριλάβουν στα προγράμματά τους τους οικολογικούς περιορισμούς. Όχι μόνο για λόγους ευαισθησίας αλλά και για λόγους αύξησης του κέρδους τους.

Μία από τις νέες μορφές οικονομικής δραστηριότητας που αναπτύχθηκε στο εξωτερικό στα πλαίσια της ικανοποίησης οικολογικών αναγκών είναι και ο Αγροτουρισμός. Ο όρος  έχει πλέον καθιερωθεί τόσο σε επίπεδο θεωρητικής έρευνας όσο και σε επίπεδο πρακτικής εφαρμογής, αποδίδοντας τον όρο Agrotourism της διεθνούς βιβλιογραφίας (ο οποίος βέβαια έχει ελληνική ρίζα).


Για την Ελλάδα ο αγροτουρισμός έχει σχέση με την ανάπτυξη τουριστικών καταλυμάτων και ενοικιαζόμενων δωματίων στην Ελληνική ύπαιθρο και τη  φιλοξενία σε αυτά τουριστών με το αποκαλούμενο σύστημα ‘’bed and breakfast’’ (κρεβάτι ύπνου και πρωινό).



Αγροτουρισμός σημαίνει:

Ανάπτυξη γεωργικών, κτηνοτροφικών και άλλων δραστηριοτήτων σε μικρή οικογενειακή κλίμακα και παράλληλα από τα ίδια ή άλλα άτομα, ανάπτυξη  τουριστικών δραστηριοτήτων. Οι επισκέπτες – τουρίστες θα εξυπηρετούνται σε ένα παραδοσιακό περιβάλλον και θα καταναλώνουν αγνά τοπικά προϊόντα.

Συμμετοχή του επισκέπτη στις διαδικασίες συλλογής και παραγωγής προϊόντων, όπως παρασκευή τοπικών γλυκών και φαγητών, συλλογή αγροτικών προϊόντων κ.τ.λ.

Ανάπτυξη και διατήρηση διαφόρων πολιτιστικών, φισιολατρικών και παραδοσιακών εκδηλώσεων, με εκδρομές στη φύση, με περιπάτους σε ειδικά διαμορφωμένα μονοπάτια με επισκέψεις σε αξιόλογους και αρχαιολογικούς χώρους και οργάνωση διαφόρων εκδηλώσεων αναψυχής, όπου θα μπορούν να συμμετέχουν και οι επισκέπτες. Οι εκδηλώσεις αυτές είναι πολύ χρήσιμες και από τη σκοπιά της διατήρησης των παραδόσεων και της πολιτισμικής κληρονομιάς.

Πολύ σημαντική επίσης είναι η συμβολή του Αγροτουρισμού στη βελτίωση της κοινωνικής θέσης της γυναίκας αγρότισσας. Ο Αγροτουρισμός περιλαμβάνει πολλές δραστηριότητες που μπορούν να αναλάβουν με επιτυχία οι αγρότισσες. Σε πολλές περιπτώσεις έχουν αναπτυχθεί με επιτυχία γυναικείοι αγροτουριστικοί συνεταιρισμοί. Η εξασφάλιση απασχόλησης στο γυναικείο πληθυσμό, όπως όλοι γνωρίζουμε, είναι κυρίαρχος παράγοντας ανάπτυξης της υπαίθρου.


Βασική προϋπόθεση για την επιτυχία του αγροτουριστικού μοντέλου ανάπτυξης είναι η ποιότητα στην παραγωγή και διάθεση όλων αυτών των Τουριστικών υπηρεσιών και των Αγροτικών προϊόντων


Στην Αμερική, την Αυστρία, την Ελβετία τη Γαλλία και άλλες χώρες έχουν αναπτυχθεί και οργανωθεί σε ικανοποιητικό βαθμό αγροτουριστικές δραστηριότητες οι οποίες μάλιστα διαφημίζονται ακόμη και σε Ελληνικά τουριστικά γραφεία.

Στην Ελλάδα έχουν γίνει αρκετές προσπάθειες για την ανάπτυξη του Αγροτουρισμού αλλά τα αποτελέσματα δεν είναι ακόμη ικανοποιητικά. Έχει μάλιστα αναπτυχθεί και ειδική σελίδα στο Internet με χρήσιμες πληροφορίες, στη διεύθυνση www.in.gr.


Η Αρκαδία τα τελευταία χρόνια δεν συμμετείχε στην βιομηχανική ανάπτυξη  λόγω της εσωτερικής και της εξωτερικής μετανάστευσης και άλλων παραγόντων οι οποίοι την οδηγούν στην εγκατάλειψη και την υπανάπτυξη, όπως συνηθίζαμε να λέμε.

Όμως οι συνθήκες αυτές δεν επέτρεψαν να καταστραφεί η φυσική ομορφιά και ο πλούτος της Αρκαδίας. Το Αρκαδικό τοπίο παραμένει φυσικό και αγνό όπως ήταν πριν χιλιάδες χρόνια.

Τα δεδομένα αυτά αποτελούν σήμερα το συγκριτικό πλεονέκτημα της Αρκαδίας σε σχέση με την οικολογική αναπτυξιακή της προοπτική.

Το φυσικό περιβάλλον με τη πολυμορφία και τη σπάνια ομορφιά του σε συνδυασμό και με  την ιστορική παράδοση βοηθούν πολύ αυτή τη προοπτική.

Η Αρκαδία ήταν πάντα πηγή άντλησης ζωής και αποτελεί διεθνώς το σύμβολο της ισορροπίας της φυσικής ζωής.

Τα γεωγραφικά, οικονομικά, ιστορικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά της Αρκαδίας αναδεικνύουν τη χρησιμότητα ενός συμπληρωματικού σχήματος οικονομικής ανάπτυξης βασισμένο στον Αγροτουρισμό. Η δραστηριότητα αυτή δεν υποκαθιστά τις αγροτικές ασχολίες, αντιθέτως τις στηρίζει και τις συμπληρώνει προσφέροντας ένα επιπλέον εισόδημα.


Η εφαρμογή του Αγροτουρισμού στην Αρκαδία σημαίνει ένα ολοκληρωμένο μοντέλο ανάπτυξης το οποίο περιλαμβάνει ενιαίες αγροτουριστικές αλλά και ξεχωριστές αγροτικές ή τουριστικές επιχειρήσεις, οι οποίες συνολικά συνθέτουν ένα αναπτυξιακό πλέγμα συμπληρωματικών δραστηριοτήτων, οι οποίες εξασφαλίζουν την ομαλή ανάπτυξη της περιοχής. Στο «παζλ» της οικονομικής ποικιλομορφίας της περιοχής συμμετέχουν πρωταγωνιστικά οι τομείς του τουρισμού, της γεωργίας, της κτηνοτροφίας, της χειροτεχνίας και της  ανάπτυξης πολιτιστικών εκδηλώσεων.

Η ενίσχυση που δίδεται από το κράτος στις αγροτουριστικές δραστηριότητες είναι  πολύ σημαντική, διότι πράγματι για πολλές περιοχές αποτελούν κλάδο στρατηγικής οικονομικής σημασίας.

Η Ελληνική Πολιτεία με ειδική αναφορά  του Πρωθυπουργού σε επίσκεψη του στην Αρκαδία, τονίζει το μεγάλο ενδιαφέρον της για την στήριξη του αγροτουριστικού μοντέλου ανάπτυξης στην Αρκαδία.

Οι επιδοτήσεις που δίνονται φτάνουν μέχρι και 70%. Βέβαια είναι απαραίτητες ορισμένες προϋποθέσεις που εξασφαλίζουν τη φερεγγυότητα και τη βιωσιμότητα της επένδυσης.



Οι βασικές πηγές χρηματοδότησης για τον αγροτουρισμό είναι:

·         Τα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα (ΠΕΠ) με προϋπολογισμό πενταετίας περίπου 12 δις δρχ.  Αρμόδια υπηρεσία για τα ΠΕΠ είναι η Γ.Γ. Περιφέρειας Πελοποννήσου η οποία δίνει και πληροφορίες και

·         Η κοινοτική πρωτοβουλία Leader η οποία εποπτεύεται από το Υπουργείο Γεωργίας και διαχειρίζεται από τις αναπτυξιακές εταιρίες.

Ο σχετικός κανονισμός 950/97 της Ευρωπαϊκής Ένωσης που προωθεί τον Αγροτουρισμό έλειξε το 1999, αλλά αναμένονται οι ρυθμίσεις του νέου κανονισμού, εντός του 2000, ο οποίος θα έχει και ορισμένες τροποποιήσεις. Οι κατευθύνσεις του νέου κανονισμού ενισχύουν τις συλλογικές προσπάθειες, δηλαδή, συνεργασίες, κοινοπραξίες, ανάπτυξη δασών, νέες μορφές προώθησης, αγροτοβιοτεχνίες, ψυκτικοί θάλαμοι, κτλ, και αποθαρύνουν, χωρίς να αποκλείουν, τις μεμονομένες προσπάθειες.

Παράλληλα λειτουργούν σε μόνιμη βάση οι ενισχύσεις στους ενεργούς αγρότες με το κανονισμό 2328/91 με ετήσιο προϋπολογισμό της τάξεως των 12 δισεκατομμυρίων δρχ. Αρμόδια υπηρεσία για τον κανονισμό αυτό είναι η Διεύθυνση Γεωργίας της Νομαρχίας Αρκαδίας από την οποία  παρέχονται και πληροφορίες.

Ο κανονισμός αυτός αφορά ενισχύσεις στους νέους αγρότες και στους παλιούς αγρότες, για αγροτοβιομηχανίες, βελτιώσεις σπιτιών, μελισοκομικών μονάδων, στανών και άλλων γεωργικών εκμεταλεύσεων.

Το θέμα του Αγροτουρισμού για την Αρκαδία δεν αφορά ένα συγκεκριμένο έργο ή μελέτη, αφορά τη δημιουργία του κατάλληλου πλαισίου, υποδομής από τους φορείς της πολιτείας που περιλαμβάνουν

·         Συγκοινωνίες.

·         Τηλεπικοινωνίες.

·         Βασικές υποδομές.

·         Τουριστικές υποδομές ( δίκτυα ταξιδιωτικών γραφείων, ανάπτυξη γραμμών   μαζικών μέσων μεταφοράς κ.τ.λ.).

·         Δημιουργία οικολογικών πάρκων, ανάδειξη διαφόρων περιοχών.

·         Προγραμματισμός για τη δημιουργία χώρων υγειονομικής ταφής απορριμμάτων.

·         Παράλληλα με τη  βιομηχανική περιοχή, δημιουργία βιοτεχνικών πάρκων.  Τα βιοτεχνικά πάρκα απευθύνονται σε βιοτέχνες ή οικογενειακές επιχειρήσεις, λειτουργούν συμπληρωματικά με τον αγροτουρισμό και θα βοηθήσουν την ανάπτυξή του.

·         Ύπαρξη ευνοϊκού νομικού πλαισίου και χρηματοδοτήσεων, και τέλος

·         Ευαισθητοποίηση των κατοίκων για τα θέματα του αγροτουρισμού.

Αυτή η ευαισθητοποίηση είναι πολυ συμαντική και μπορεί να γίνει με ημερίδες, συνέδρια, ομιλίες, άρθρα και έκδοση περιοδικών και βιβλίων. Η ευαισθητοποίηση πρέπει να περιλαμβάνει και τη διατήρηση της παραδοσιακής κληρονομιάς και  των τοπικών ιδιαιτεροτήτων της Αρκαδίας.

Ο Αγροτουτισμός μπορεί και πρέπει να γίνει μια συνήθεια να περάσει σαν τρόπος ζωής στους κατοίκους, έτσι θα συμβάλλει στην καταπολέμηση της ανεργίας, την αύξηση του εισοδήματος και την ανάπτυξη της Αρκαδίας.

Η επιτόπου ενημέρωση από τους φορείς που διαχειρίζονται προγράμματα για τον Αγροτουρισμό, βοηθά στην εξοικίωση και υποκινεί τους κατοίκους.



Σε τοπικό επίπεδο τέτοια προγράμματα προσφέρουν

·         Η Γενική Γραμματεία Περιφέρειας Πελοποννήσου

·         Η Νομαρχία Αρκαδίας και

·         Οι αναπτυξιακές εταιρίες της περιοχής

Τα εκπαιδευτικά ιδρύματα που ιδρύονται στην Αρκαδία (Πανεπιστήμιο, σχολές ΟΑΕΔ, κρατικά ΙΕΚ κλπ.) μπορούν να συμβάλλουν στην επιστημονική και στην πρακτική ανάδειξη της Αγροτουριστικής δραστηριότητας στην Αρκαδία προσφέροντας, έτσι, στη βιώσιμη ανάπτυξή της.

Συνοψίζοντας, αναφέρουμε ορισμένα πλεονεκτήμαμτα.

Ο Αγροτουρισμός βοηθά :

·         Στη βελτίωση των προοπτικών για την παραμονή των νέων στις περιοχές τους.

·         Στη διατήρηση της φυσικής και της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς.

·         Στην αναβίωση εθίμων, τη βίωση παραδοσιακών εκδηλώσεων και στη διατήρηση, την ανάπτυξη και τη προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς και των εθίμων κάθε περιοχής.

·         Στην οικονομική ανάπτυξη της περιοχής.

·         Στη συνέχιση της παραγωγής παραδοσιακών προϊόντων που θα είχαν εκλείψει διαφορετικά, και τη διατήρηση τεχνών που διαφορετικά θα είχαν εγκαταλειφθεί.

·         Στη καλλιέργεια, χρήση και ανάδειξη αρωματικών φυτών και

·         Στην επικοινωνία απομακρυσμένων περιοχών με μεγάλα αστικά κέντρα.

Τελειώνοντας, αναφέρουμε ενδεικτικά ορισμένες δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στον αγροτουρισμό:

·         διαμονή σε παραδοσιακά καταλύματα

·         συμμετοχή σε πολιτιστικές εκδηλώσεις

·         οργάνωση εκδρομών στη φύση, περίπατος στο δάσος και σε διαδρομές με μονοπάτια, βόλτα με άλογο

·         οργάνωση επισκέψεων σε αρχαιολογικούς χώρους

·         παρασκευή παραδοσιακών γλυκών, γλυκών του κουταλιού και μαρμελάδων

·         παρασκευή παραδοσιακών ζυμαρικών, απλών τροφίμων και ψωμιού

·         κέντημα και άλλες παραδοσιακές τέχνες και χειροτεχνίες

·         κατασκευή του τάπητα στον αργαλειό

·         ξυλογλυπτική, κεραμική, υφαντική, κτλ.

Ειδικά για τη περιοχή της Ηραίας μπορούμε να αναφέρουμε:

·         Τον εκσυγχρονισμό και την αξιοποίηση των Λουτρών της Ηραίας με ανάπτυξη παράλληλων επιχειρήσεων, όπως ξενοδοχεία, εστιατόρια κ.α.

·         Την ανάπτυξη της βιολογικής καλιέργιας και της μελισοκομίας.

·         Την παραγωγή πρόϊμων λαχανικών και άλλων γεωργικών προϊόντων.

·         Την κατασκευή αρδευτικών έργων.

·         Την αξιοποίηση και ανάδειξη των αρχαιολογικών χώρων και του πύργου του Πλαπούτα, και άλλες ατομικες ή συλλογικές προτοβουλίες.