ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ

Του Δρ. Πέτρου Τομάρα

Αναπληρωτή Καθηγητή στο ΑΤΕΙ Αθήνας


Η κεκτημένη ταχύτητα της καθημερινότητας δεν επιτρέπει στην επικαιρότητα να ασχοληθεί με ορισμένα σοβαρά θέματα τα οποία έχουν διολισθήσει σε παράλογες λειτουργίες. Δεν είναι λίγες οι φορές που η αντιμετώπιση των καθημερινών προβλημάτων δημιουργεί ένα πλαίσιο, το οποίο δεν επιτρέπει να ιδωθούν από μια άλλη σκοπιά σοβαρά θέματα και να προσεγγιστούν απλές λύσεις οι οποίες θα διευκόλυναν τα πράγματα με αποτελεσματικό τρόπο. Τέτοιες προσεγγίσεις μπορούν ευκολότερα να προκύψουν από όσους δεν εμπλέκονται στο πλαίσιο το οποίο κάθε φορά ρυθμίζει τα θέματα αυτά. Ένας οικονομολόγος για παράδειγμα θα μπορούσε να προτείνει μια αποτελεσματικότερη λύση για το σοβαρό πρόβλημα της πολυνομίας και της ακατάπαυτης παραγωγής τροπολογιών επί τροπολογιών, το οποίο καθιστά το νομικό σύστημα πολύπλοκο, δύσχρηστο, προβληματική την εξασφάλιση της δίκαιης διαχείρισης των θεμάτων και την απονομή της δικαιοσύνης και περιορίζει το περί δικαίου αίσθημα των πολιτών.  


Στα νομοθετικά πράγματα της χώρας μας είναι καθιερωμένη η τακτική της συνεχούς ψήφισης νόμων, οι οποίοι ρυθμίζουν θέματα τα οποία έχουν ρυθμίσει προηγούμενοι νόμοι τους οποίους συμπληρώνουν με παραπομπές και συρραφές, αλλά ακόμη χειρότερα, ψηφίζονται συνεχείς και αποσπασματικές τροπολογίες, οι οποίες δεν έχουν καμία σχέση μεταξύ τους και υποτίθεται ρυθμίζουν θέματα σοβαρά και επείγοντα τα οποία δεν έχουν προβλεφθεί στους αντίστοιχους νόμους. Πολλές φορές όμως στη πραγματικότητα ρυθμίζουν μεμονωμένες πελατειακές υποχρεώσεις των εισηγητών ή αυτών που ζητάνε τη ψήφισή τους. Η παραγωγή αυτού του υλικού αποτελεί μια τεράστια πρώτη ύλη για τους ειδικούς, η οποία τους εξασφαλίζει εργασιακό αντικείμενο έσοδα και σε ένα βαθμό καλύπτει και την υπερπροσφορά πτυχιούχων. Από την άλλη πλευρά βέβαια, οι δυστυχείς πολίτες επιβαρύνονται με παραπάνω κόστος για τη διευθέτηση των νομικών υποθέσεών τους και δεν μπορούν να αισθανθούν ότι μπορούν πάντα να βρουν το δίκιο τους. Η κατάσταση αυτή δυσχεραίνει και το έργο ορισμένων  κρατικών λειτουργών, οι οποίοι θέλουν να είναι αποτελεσματικοί και να εξυπηρετούν τους πολίτες, αλλά δεν μπορούν κάτω από τη πίεση του πολύπλοκου νομικού συστήματος. Ένα τέτοιο σύστημα ανοργάνωτο δεν διευκολύνει τον προγραμματισμό και κυρίως τον έλεγχο, ο οποίος καθίσταται αποσπασματικός, κατασταλτικός και κατά περίπτωση, το ίδιο και η επιβολή κυρώσεων. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί αίσθημα ανασφάλειας, ατιμωρησίας, ρουσφετολογίας, αδικίας και κυριαρχεί η εντύπωση ότι δεν εφαρμόζονται οι νόμοι, παρά μόνο κατά περίπτωση, αφού όλα μπορούν να γίνουν και για όλα σχεδόν υπάρχει και ένας άλλος νόμος παραθυράκι ή μια τροπολογία.


Η απάντηση του νομικού συστήματος σε αυτό το πρόβλημα είναι οι κατά καιρούς εξαγγελίες για κωδικοποίηση των νόμων γύρω από ένα θέμα, αλλά αυτές οι διαδικασίες είναι δύσκολες, χρονοβόρες, ακριβές και αναποτελεσματικές, αφού πολύ λίγες φορές έχουν φτάσει στο τέλος, δεν καλύπτουν όλα τα θέματα και σε όσες περιπτώσεις έχουν ολοκληρωθεί σε λίγο καιρό απαξιώνονται, αφού έχουν ήδη έλθει νέες τροπολογίες να ξαναπεριπλέξουν το τοπίο. Βασικό πρόβλημα στην αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, όπως και πολλών άλλων προβλημάτων, είναι η συνεχής ρευστότητα των πολιτικών θεμάτων, η έλλειψη σταθερότητας και συνέχειας. Αν δεχτούμε αυτό που λέγεται από πολλούς ότι νόμους έχουμε αλλά πρέπει να τους εφαρμόζουμε, θα μπορούσαμε να αρχίσουμε να αλλάζουμε το σκηνικό απαγορεύοντας συνταγματικά ή με αυτοδέσμευση των κυβερνόντων την παραγωγή τροπολογιών και συμπληρωματικών νόμων. Κάθε φορά, όταν ένας υπουργός θα εισηγείτο ένα νόμο θα είχε την ευθύνη να παρουσιάζει ένα ολοκληρωμένο κείμενο το οποίο θα ελάμβανε υπόψη του τους προηγούμενους νόμους, θα είχε το σκεπτικό του, την ανάλυση και τη τεκμηρίωσή του, αλλά τελικά θα πρότεινε ένα τελικό ολοκληρωμένο κείμενο το οποίο θα κάλυπτε πλήρως το θέμα. Δηλαδή η λεγόμενη κωδικοποίηση να γίνεται από την αρχή και να ενσωματώνεται σε ένα νέο κείμενο – νόμο, το οποίο θα καλύπτει πλήρως το θέμα χωρίς να χρειάζονται παραπομπές σε προηγούμενους σχετικούς με το θέμα νόμους. Προφανώς υπάρχουν πολλά προβλήματα για την εφαρμογή αυτού του μέτρου και πολλά συμφέροντα και συντεχνίες θα εμποδίσουν τη συζήτησή της, θα το λοιδωρίσουν και θα το υποβαθμίσουν. Πιο υπεύθυνη και αποτελεσματική στάση όμως, είναι να δούμε πόσα προβλήματα θα λυθούν και πόσα θέματα θα διευκολυνθούν από την εφαρμογή του προτεινόμενου μέτρου. Πόσο αποτελεσματική για παράδειγμα θα ήταν στα πλαίσια του δικού μας χώρου, αν ίσχυε για τα ΤΕΙ ένας πλήρης νόμος ο οποίος θα αντικαθιστούσε πλήρως το Ν.1404/83.


Έχει δημοσιευθεί στο Περιοδικό «Τεχνολογικά Χρονικά» στο τεύχος 16, 2009.