ΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΙΔΕΕΣ ΓΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟ

Του Δρ. Πέτρου Τομάρα

Αναπληρωτή Καθηγητή στο ΑΤΕΙ Αθήνας


Δεν είναι λίγες οι φορές που η αντιμετώπιση των καθημερινών προβλημάτων μας τοποθετεί σε ένα πλαίσιο το οποίο δεν μας επιτρέπει να δούμε από μια άλλη σκοπιά σοβαρά θέματα και να προσεγγίσουμε απλές λύσεις οι οποίες θα διευκόλυναν τα πράγματα απερίγραπτα. Τέτοιες προσεγγίσεις μπορούν ευκολότερα να έχουν όσοι δεν εμπλέκονται στο πλαίσιο το οποίο κάθε φορά χειρίζεται ορισμένα θέματα.

Ένας οικονομολόγος θα μπορούσε να προτείνει μια λύση για το σοβαρό πρόβλημα της πολυνομίας και της ακατάσχετης παραγωγής τροπολογιών επί τροπολογιών τα οποία καθιστούν το νομικό σύστημα πολύπλοκο, δύσχρηστο, προβληματική την εξασφάλιση της δίκαιης διαχείρισης των θεμάτων και την απονομή της δικαιοσύνης και καταρρακώνουν το περί δικαίου αίσθημα των πολιτών.  

Στα νομοθετικά πράγματα της χώρας είναι καθιερωμένη η τακτική της συνεχούς ψήφισης νόμων οι οποίοι ρυθμίζουν θέματα τα οποία έχουν ρυθμίσει προηγούμενοι νόμοι τους οποίους συμπληρώνουν με παραπομπές και συρραφές, αλλά ακόμη χειρότερα, ψηφίζονται συνεχείς και αποσπασματικές τροπολογίες οι οποίες δεν έχουν καμία σχέση μεταξύ τους και υποτίθεται ρυθμίζουν θέματα σοβαρά και επείγοντα τα οποία δεν έχουν προβλεφθεί στους αντίστοιχους νόμους, αλλά στη πραγματικότητα κατά κανόνα ρυθμίζουν μεμονωμένες πελατειακές υποχρεώσεις των εισηγητών ή αυτών που ζητάνε τη ψήφισή τους. Η παραγωγή αυτού του υλικού αποτελεί μια τεράστια πρώτη ύλη για τους ειδικούς η οποία τους εξασφαλίζει εργασιακό αντικείμενο έσοδα και σε ένα βαθμό καλύπτει και την υπερπροσφορά πτυχιούχων. Από την άλλη πλευρά βέβαια οι δυστυχείς πολίτες πληρώνουν και τρέχουν και δεν μπορούν να αισθανθούν ότι μπορούν να βρουν το δίκιο τους, αλλά και κάποιες φωτεινές εξαιρέσεις από τη πλευρά των κρατικών λειτουργών οι οποίοι θέλουν να είναι αποτελεσματικοί δεν μπορούν να είναι. Εξάλλου όταν κυριαρχεί ένα μπάχαλο και ανοργανωσιά δεν μπορεί να υπάρξει προγραμματισμός και κυρίως έλεγχος ο οποίος είναι αποσπασματικός και κατασταλτικός και κατά περίπτωση, το ίδιο και η επιβολή κυρώσεων. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί αίσθημα ανασφάλειας, ατιμωρησίας, ρουσφετολογίας, αδικίας και κυριαρχεί η εντύπωση ότι δεν εφαρμόζονται οι νόμοι παρά μόνο κατά περίπτωση αφού όλα γίνονται και για όλα υπάρχει και ένας άλλος νόμος παραθυράκι ή μια τροπολογία.

Η απάντηση του συστήματος σε αυτό το πρόβλημα είναι οι κατά καιρούς εξαγγελίες για κωδικοποίηση των νόμων γύρω από ένα θέμα, αλλά αυτές οι διαδικασίες είναι δύσκολες, ακριβές και αναποτελεσματικές, αφού πολύ λίγες φορές έχουν φτάσει στο τέλος, δεν καλύπτουν όλα τα θέματα και σε όσες περιπτώσεις έχουν ολοκληρωθεί σε λίγο καιρό απαξιώνονται αφού έχουν ήδη έλθει νέες τροπολογίες να ξαναπεριπλέξουν το τοπίο. Βασικό πρόβλημα και στην δι’ αυτού του τρόπου αντιμετώπιση του προβλήματος όπως και σε πολλά άλλα προβλήματα καθώς ακόμη και στη λύση που θα προτείνω είναι η συνεχής ρευστότητα των πολιτικών θεμάτων, η έλλειψη σταθερότητας και συνέχειας.

Αν δεχτούμε αυτό που λέγεται από πολλούς ότι νόμους έχουμε αλλά πρέπει να τους εφαρμόζουμε, θα μπορούσαμε να αρχίσουμε να αλλάζουμε το σκηνικό απαγορεύοντας την παραγωγή τροπολογιών και συμπληρωματικών νόμων. Κάθε φορά όταν ένας υπουργός θα εισηγείτο έναν νόμο θα είχε την ευθύνη να παρουσιάζει ένα ολοκληρωμένο κείμενο το οποίο θα ελάμβανε υπόψη του τους προηγούμενους νόμους θα είχε το σκεπτικό του, την ανάλυση και τη τεκμηρίωσή του, αλλά τελικά θα πρότεινε ένα τελικό ολοκληρωμένο κείμενο το οποίο θα κάλυπτε πλήρως το θέμα. Δηλαδή η λεγόμενη κωδικοποίηση να γίνεται από την αρχή και να ενσωματώνεται σε ένα νέο κείμενο - νόμο το οποίο θα καλύπτει πλήρως το θέμα χωρίς να χρειάζονται παραπομπές σε προηγούμενους σχετικούς με το θέμα νόμους.

Προφανώς υπάρχουν πολλά προβλήματα για την εφαρμογή αυτής της προσέγγισης και πολλά συμφέροντα και συντεχνίες τα οποία ήδη από τη στιγμή που έγραψα αυτές τις γραμμές τα ακούω να βουίζουν στα αυτιά μου. Αλλά δημοσιεύοντας αυτές τις σκέψεις στο «Νομικό Κόσμο» πιστεύω ότι όλο και κάποιος θα βρεθεί να τις διαβάσει και να τις αξιολογήσει θετικά.

Ένα άλλο νομικό θέμα το οποίο θα μπορούσε να εντοπιστεί είναι η σχέση μεταξύ της έννοιας της ισονομίας μεταξύ των πολιτών και της έννοιας της ρουφιανιάς.

Δηλαδή ενώ μια από τις βασικότερες διατάξεις  του συντάγματος είναι ότι όλοι οι πολίτες είναι ίσοι απέναντι στους νόμους και το αίτημα αυτό αποτελούσε απαίτηση πολλών επαναστάσεων και της Γαλλικής και της Ελληνικής, παραβιάζεται σήμερα με πολλούς τρόπους αλλά καταστρατηγείται και με έναν πολύ συστηματικό τρόπο και με νομική κάλυψη. Αν ένας πολίτης κάνει μια παρανομία που την κάνουν πολλοί πολίτες, αλλά για τον πολίτη αυτόν υπάρχει μια καταγγελία, τότε θα εφαρμοστεί ο νόμος γι’ αυτόν και οι δημόσιοι λειτουργοί (εισαγγελείς) δεν αναλαμβάνουν πρωτοβουλία να διερευνήσουν και τις άλλες περιπτώσεις ή μάλλον απλά να εφαρμόσουν το νόμο και στις άλλες περιπτώσεις διότι είναι προφανείς, ούτε κανείς (βουλή) νομοθετεί για να διευκολύνει ή να στρέψει τα όργανα του κράτους προς αυτήν την κατεύθυνση.

Ένα άλλο θέμα (διότι δεν νομίζω ότι έπρεπε να μιλάμε για ρύθμιση) το οποίο δεν έχει ειπωθεί διότι θα μπορούσε κάποιος να πει ότι είναι ρυθμισμένο, είναι η δημοσιοποίηση της διαδικασίας για να αναλάβει κάποιος δημόσια αξιώματα (βουλευτής, υπουργός, πρωθυπουργός κτλ εκλεγμένα). Η εύκολη βέβαια απάντηση είναι ο λαός ψηφίζει. Η ουσία της υπόθεσης όμως είναι η διερεύνηση των διαδικασιών για να είναι κάποιος μέλος του κόμματος που θα εκλεγεί. Πόση τελικά σημασία έχουν για τη κοινωνία οι κομματικές διαδικασίες και πόσο αυτές δεν είναι εσωτερικά θέματα των κομμάτων αλλά σοβαρά θέματα της κοινωνίας τα οποία άπτονται της δημοκρατίας στη κοινωνία και των σχέσεων της οικονομικής με την πολιτική εξουσία. Δηλαδή έχουμε δύο θέματα :

·      Τη διαφάνεια και τη καθιέρωση διαδικασιών για τις εσωτερικές διαδικασίες των κομμάτων, την επιλογή των οργάνων τους και τον οικονομικό τους έλεγχο όχι μόνο από την εφορία αλλά από κάθε πολίτη τη στιγμή μάλιστα που τα κόμματα επιχορηγούνται από το κράτος.

·      Τη καθιέρωση κριτηρίων ανακήρυξης υποψηφίων για δημόσιες θέσεις και για την ανάληψη κρατικών θέσεων, βουλευτής, υπουργός, πρωθυπουργός κτλ εκλεγμένα.


Έχει διακινηθεί μεταξύ των φοιτητών μου και των φίλων μου το 2007